Âdet döngüsü, menstruasyon ya da regl olarak bilinen süreç, rahim içi dokunun aylık döngüler halinde bir miktar kan ile vücuttan atılması durumudur. Regl olma yaşı kişilere göre değişebilmekle beraber, genellikle 8-15 yaşlarında başlar ve 45-55 yaşa, yani menopoza kadar devam eder. Araştırmalar, doğru ve yararlı bilgiye erişebilen adolesan* kişilerin regl deneyimlerinin, genel sağlık davranışlarının ve beden imajlarının daha olumlu olduğunu gösteriyor. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), regl hakkında doğru bilgiye erişimin ve regl süreci için uygun ürünlere erişimin sağlanması gerektiğini belirtiyor ancak pek çok ülke bu standartları sağla(ya)mıyor.

İhtiyaca göre yapılandırılmış, regl ile ilgili doğru ve zamanında bilgiyi sağlamak, menstrüasyonun sağlıklı ve utançtan uzak yönetimi için gereken destekleyici ortam için kritik öneme sahiptir. Örneğin; regl olan çocuklar kanları bir yerlere bulaşıp, arkadaşları tarafından görülür korkusuyla okula gitmek istemeyebilirler. Birçok araştırma ergenlik eğitiminin ve regl ürünlerinin sağlanmasının öğrencilerin okula katılımı konusunda artış gösterdiğini göstermiştir. Ancak, düzenli olarak yapılmakta olan araştırmalar, olası bilgi kaynaklarının olmasına rağmen bir çok kişinin regl olmadan önce bu konu ile ilgili bilgisinin olmadığını göstermektedir. 

Regl ile ilgili yanlış bilgiler, öğrenilmiş utanç ve suçluluk duyguları erişimin önünde bir engel ancak regl ürünlerine erişimin toplumsal boyutunda farklı ekonomik erişilebilirlik gibi faktörlerin etkisinden de söz etmek gerekmektedir.  Regl ürünlerinin erişiminin önündeki engellerden biri ekonomik faktörlerdir. Türkiye’de güncel olarak yaşanan ekonomik krizlerle beraber ürünlere yapılan zamlar ve zorunlu temel ihtiyaç olmasına rağmen regl ürünlerinin, -sanki bir lüksmüş gibi-  18%lik KDV diliminde olması, birçok kişinin regl ürünlere erişimini ekonomik olarak büyük ölçekte etkilemekte ve engellemektedir. Regl ürünlerine erişimin engellenmesi sağlık hakkının ihlali ile beraber katmanlı insan hakları ihlallerinin ortaya çıkmasına, regl olan kişilerin yaşam kalitelerinin düşmesine ve iyilik hallerinin sağlanamamasına neden olmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nde eyaletler düzeyinde farklı yasalar uygulanıyor olsa da bazı eyaletlerde regl ürünlerine vergi uygulaması kaldırıldı veya kaldırılmaya hazırlanılıyor. Avustralya, Kanada, Malezya, İrlanda ve İngiltere’de tampon vergisi tamamen kaldırıldı. Yeni Zelanda ise son günlerde liseye giden öğrencilerin ped ihtiyaçlarının ücretsiz karşılanacağını duyurdu. Türkiye’de ise hala regl ürünlerine uygulanan vergi en yüksek KDV (Katma Değer Vergisi) oranı olan %18. 

Regl ürünlerine ücretsiz ve kolay erişimin sağlanması gerekirken, yüksek vergi dilimleri ile erişim engellenmekte ve bu durum “regl yoksulluğu”na* yol açmaktadır. Araştırmalarda, regl ürünlerine erişilememesinin en büyük nedeni ekonomik faktörler olarak bilinmektedir. Bu bağlamda, maddi olarak da regl ürünlerine erişemeyen gençler, engelliler, kadınlar, LGBTİ+lar; bez parçaları, pamuk veya başka materyaller kullanarak regl dönemini atlatmaya çalışırken enfeksiyon riskine maruz bırakılmakta.

Bireylerin regl dönemlerinde yaşadıkları sıkıntıların azaltılabilmesi ve yaşam kalitelerinin yükseltilmesi için regl ürünlerine erişimlerinin mümkün olması bir zorunluluktur. Tüm bu erişim engellerine yönelik vurgulanması gereken; regl döneminde kullanılan ürünlerin lüks değil temel ihtiyaç olduğudur. Regl ürünlerine erişilebilirliğin kısıtlanması sosyal, ekonomik, toplumsal, sınıfsal faktörlerden kaynaklanan nedenlerle de zorlaşıyor. Regl ürünlerine erişimin engellenmesi kişilerin, sağlık hakkına, yaşam hakkına, eğitim hakkına, cinsel haklarına erişmeleri noktasında katmanlı ihlallere neden oluyor. Bedenimize ve ihtiyaçlarımıza uygun olarak bu ürünlere erişebilmek de insan haklarının bir parçasıdır. Regl ürünlerine ücretsiz erişim için ekonomik düzenlemeler yapılması, tüm regl ürünlerinin yaygınlaştırılması ve daha erişilebilir kılınması zorunluluktur. Sağlık hakkı bir insan hakkıdır, kısıtlanamaz.

#TamponVergisine0 #Utanmıyoruz #ReglÜrünleriYasaklanamaz 


*Regl yoksulluğu-regl olan bireylerin regl dönemlerinde kullanması gereken ürünlere (ped, tampon, sünger, menstrual kap vs.) erişim sıkıntısı çekmeleri
*Adolesan– Dünya Sağlık Örgütü 10-19 yaş arasını “ergen/adolesan”

 

Belki İlgini Çekebilir:

 

Kaynaklar: